AVIF là gì? So sánh AVIF với WEBP và JPG cho website
AVIF (AV1 Image File Format) là định dạng ảnh do Alliance for Open Media — liên minh gồm Google, Mozilla, Microsoft, Netflix, Amazon và nhiều công ty khác — phát triển, công bố năm 2019. Nó lấy công nghệ nén của chuẩn video AV1 để nén ảnh tĩnh, nhờ vậy thường cho file nhỏ hơn cả JPG lẫn WEBP ở cùng chất lượng nhìn bằng mắt.
Nghe thì AVIF có vẻ là lựa chọn tốt nhất cho mọi ảnh. Thực tế phức tạp hơn một chút. Bài này giải thích AVIF mạnh ở đâu, yếu ở đâu, kèm số liệu đo thực tế để bạn tự quyết định.
AVIF có gì đặc biệt?
- Nén rất mạnh. AVIF đặc biệt giỏi với ảnh có mảng màu chuyển dần như bầu trời, da người, nền gradient — những vùng mà JPG hay bị vỡ thành từng khối.
- Hỗ trợ nền trong suốt giống PNG và WEBP.
- Hỗ trợ HDR và dải màu rộng (10 bit, 12 bit), phù hợp với màn hình đời mới.
- Định dạng mở, miễn phí bản quyền, khác với HEIC vốn dính bằng sáng chế của chuẩn HEVC.
AVIF nhẹ hơn bao nhiêu? Số liệu đo thực tế
Chúng tôi dùng cùng một ảnh minh hoạ 1536×1024 pixel và xuất lại bằng đúng cấu hình máy chủ Convert.com.vn đang dùng: JPG chất lượng 90, WEBP chất lượng 90 và AVIF chất lượng 80. Lưu ý thang chất lượng của AVIF khác JPG: AVIF 80 cho ảnh nhìn tương đương JPG 90.
Kết quả: AVIF nặng 73 KB, nhẹ hơn JPG khoảng 43% và nhỉnh hơn WEBP một chút. Với ảnh minh hoạ có mảng màu phẳng như trên, khoảng cách giữa AVIF và WEBP không lớn. Với ảnh chụp có nhiều vùng chuyển màu mịn (chân dung, phong cảnh), AVIF thường bỏ xa WEBP hơn.
Nhược điểm của AVIF
- Mã hoá chậm. Nén một ảnh AVIF tốn thời gian và CPU hơn nhiều so với JPG hay WEBP. Với website có hàng nghìn ảnh, thời gian xử lý là chi phí thật.
- Tương thích kém hơn WEBP. Trình duyệt hiện đại đều đọc được, nhưng nhiều phần mềm chỉnh ảnh, ứng dụng văn phòng và trình xem ảnh cũ thì chưa.
- Không hợp để gửi đi. Người nhận dùng máy cũ có thể không mở được file AVIF.
- Ảnh rất nhỏ (icon, thumbnail vài KB) không lợi nhiều, đôi khi còn lớn hơn PNG do phần đầu file của AVIF khá dài.
Trình duyệt nào hỗ trợ AVIF?
Như vậy đến nay mọi trình duyệt lớn đều đã đọc được AVIF. Người dùng còn dùng iPhone chạy iOS 15 trở về trước hoặc trình duyệt rất cũ thì không xem được — với họ, bạn nên có ảnh dự phòng ở định dạng WEBP hoặc JPG.
Nên dùng AVIF hay WEBP?
| Tình huống | Nên chọn |
|---|---|
| Ảnh lớn đầu trang (banner, ảnh bìa bài viết) | AVIF, có WEBP/JPG dự phòng |
| Ảnh sản phẩm, ảnh trong bài số lượng nhiều | WEBP — nhanh, đủ nhẹ |
| Ảnh gửi qua email, Zalo, nộp hồ sơ | JPG |
| Logo, icon nhỏ | SVG hoặc PNG/WEBP |
Cách an toàn nhất trên website là dùng thẻ <picture>: trình duyệt đọc được AVIF sẽ tải AVIF, trình duyệt cũ hơn tự lùi về WEBP hoặc JPG. Ví dụ:
<picture><source srcset="anh.avif" type="image/avif"><source srcset="anh.webp" type="image/webp"><img src="anh.jpg" alt="Mô tả ảnh" width="1200" height="800"></picture>
Cách chuyển ảnh sang AVIF
- Mở công cụ chuyển ảnh sang AVIF.
- Kéo thả ảnh JPG, PNG hoặc WEBP vào khung (tối đa 6 ảnh mỗi lượt).
- Bấm Chuyển sang AVIF, đợi vài giây rồi tải ảnh về.
Nếu bạn nhận được ảnh AVIF mà máy không mở được, dùng AVIF sang JPG hoặc AVIF sang PNG để chuyển ngược lại.
Câu hỏi thường gặp
AVIF có hỗ trợ ảnh động không?
Có. AVIF hỗ trợ chuỗi ảnh động tương tự GIF hay WEBP động, với dung lượng nhỏ hơn nhiều. Tuy nhiên công cụ tạo AVIF động còn ít và chưa phổ biến bằng WEBP động hay video MP4.
WordPress có dùng được ảnh AVIF không?
Có. Từ phiên bản 6.5, WordPress cho phép tải lên ảnh AVIF giống như JPG hay WEBP, với điều kiện thư viện xử lý ảnh trên máy chủ hosting hỗ trợ AVIF. Nếu tải lên bị lỗi, hãy hỏi nhà cung cấp hosting hoặc dùng WEBP thay thế.
Vì sao chuyển sang AVIF lâu hơn các định dạng khác?
Thuật toán nén của AVIF thử rất nhiều cách chia và dự đoán khối ảnh để tìm ra cách lưu nhỏ nhất, nên tốn nhiều phép tính hơn JPG hay WEBP. Đây là đánh đổi để có file nhẹ hơn: mã hoá một lần, người xem được lợi mỗi lần tải trang.
Tóm lại
AVIF là định dạng nén tốt nhất hiện nay cho ảnh trên web, đặc biệt với ảnh lớn có màu chuyển mịn. Đổi lại nó mã hoá chậm và kém tương thích hơn WEBP ở ngoài trình duyệt. Lời khuyên thực tế: dùng AVIF cho vài ảnh lớn quan trọng nhất trang, dùng WEBP cho phần còn lại, và giữ JPG cho mọi ảnh cần gửi đi. Đọc thêm về WEBP là gì để so sánh.
