WEBP là gì? Có nên dùng thay JPG cho website?

WEBP là định dạng ảnh do Google phát triển và công bố năm 2010. Mục tiêu của nó rất rõ ràng: cho ra file ảnh nhẹ hơn JPG và PNG trong khi mắt người gần như không thấy khác biệt. Ảnh nhẹ hơn nghĩa là trang web tải nhanh hơn, tốn ít dung lượng 4G của người xem hơn và được Google đánh giá tốt hơn về tốc độ.

Bài này giải thích WEBP khác JPG, PNG ở đâu, đưa ra số liệu đo thực tế trên cùng một bức ảnh, và chỉ ra khi nào bạn nên chuyển sang WEBP, khi nào nên giữ định dạng cũ.

WEBP khác JPG và PNG thế nào?

Một file WEBP có thể được nén theo hai kiểu. Kiểu lossy (có mất dữ liệu) giống JPG: bỏ bớt những chi tiết mà mắt khó nhận ra để giảm dung lượng. Kiểu lossless (không mất dữ liệu) giống PNG: giữ nguyên từng điểm ảnh. Ngoài ra WEBP còn hỗ trợ nền trong suốt và ảnh động — hai thứ mà JPG không làm được.

Theo số liệu Google công bố khi giới thiệu định dạng, ảnh WEBP lossy nhỏ hơn JPG khoảng 25–34% ở cùng mức chất lượng, còn WEBP lossless nhỏ hơn PNG khoảng 26%. Con số thực tế với ảnh của bạn sẽ dao động tuỳ nội dung ảnh: ảnh nhiều chi tiết nhỏ (lá cây, tóc, vải) giảm ít hơn ảnh có mảng màu lớn (bầu trời, tường, nền phẳng).

Thử nghiệm của chúng tôi

Để có con số cụ thể, chúng tôi lấy một ảnh minh hoạ kích thước 1536×1024 (bản JPG gốc nặng 116 KB) và xuất lại bằng đúng cấu hình mà máy chủ Convert.com.vn đang dùng. Ở chất lượng 90, bản WEBP chỉ còn 76 KB, nhẹ hơn khoảng 41% so với bản JPG cùng mức chất lượng (129 KB). Hạ xuống chất lượng 75 — mức công cụ Nén ảnh đang dùng — ảnh còn 39 KB mà khi xem trên màn hình gần như không phân biệt được.

Với ảnh có nền trong suốt, khác biệt còn rõ hơn: logo Convert.com.vn ở định dạng PNG nặng 211 KB, chuyển sang WEBP chất lượng 90 chỉ còn 57 KB — chưa bằng một phần ba — mà vẫn giữ nguyên nền trong suốt.

Trình duyệt và phần mềm nào hỗ trợ WEBP?

Hiện nay Chrome, Edge, Firefox, Opera và Safari (từ Safari 14 trên macOS Big Sur và iOS 14) đều hiển thị được WEBP. Nói cách khác, gần như toàn bộ người dùng web đều xem được ảnh WEBP mà không cần làm gì thêm. Các nền tảng lớn như WordPress (từ bản 5.8), Shopify hay các CDN ảnh cũng đã hỗ trợ tải lên và phân phối WEBP.

Phần mềm trên máy tính thì đa dạng hơn. Windows 10/11, macOS và các bản Photoshop mới mở được WEBP, nhưng một số phần mềm cũ, máy in, ứng dụng văn phòng hoặc cổng nộp hồ sơ vẫn chỉ nhận JPG và PNG. Đây là lý do chính để bạn cân nhắc trước khi đổi tất cả ảnh sang WEBP.

Khi nào nên dùng WEBP?

• Ảnh trên website, blog, trang bán hàng. Ảnh thường chiếm phần lớn dung lượng một trang web. Đổi sang WEBP giúp trang tải nhanh hơn, đặc biệt trên mạng di động.
• Ảnh sản phẩm cần nền trong suốt. Thay vì PNG nặng, WEBP có kênh alpha cho file nhỏ hơn nhiều mà vẫn đặt được lên mọi màu nền.
• Ảnh động thay cho GIF. WEBP động thường nhẹ hơn GIF đáng kể và hiển thị được hàng triệu màu thay vì 256 màu.
• Khi bạn muốn cải thiện Core Web Vitals. Ảnh lớn ở đầu trang thường quyết định chỉ số LCP; ảnh nhẹ hơn giúp chỉ số này tốt hơn.

Khi nào nên giữ JPG hoặc PNG?

• Gửi ảnh cho người khác qua email hoặc in ấn. Bạn không biết họ dùng phần mềm gì, JPG vẫn là lựa chọn an toàn nhất.
• Nộp hồ sơ trên cổng dịch vụ công, ứng tuyển, đăng ký thi. Đa số các cổng này chỉ chấp nhận JPG, PNG hoặc PDF.
• Ảnh gốc để lưu trữ và chỉnh sửa. Hãy giữ bản gốc chất lượng cao; chỉ xuất WEBP cho bản đăng lên web. Mỗi lần nén lossy là một lần mất thêm chi tiết.

Cách chuyển ảnh sang WEBP miễn phí

Bạn có thể chuyển đổi ngay trên Convert.com.vn mà không cần cài phần mềm:

1. Mở công cụ JPG sang WEBP (hoặc PNG sang WEBP nếu ảnh có nền trong suốt).
2. Kéo thả ảnh vào khung tải lên, hoặc nhấn Ctrl+V để dán ảnh vừa chụp màn hình. Mỗi lượt được tối đa 6 ảnh.
3. Bấm Chuyển sang WEBP và tải ảnh về. Ảnh trên máy chủ được xoá tự động sau khi xử lý.

Nếu cần chiều ngược lại — ví dụ ai đó gửi bạn ảnh WEBP mà máy không mở được — hãy dùng WEBP sang JPG. Còn nếu muốn ảnh nhẹ hơn nữa và chỉ phục vụ trình duyệt đời mới, hãy đọc thêm bài AVIF là gì.

Mẹo khi dùng WEBP trên website

• Luôn khai báo width và height cho thẻ ảnh để trang không bị nhảy khi ảnh tải xong.
• Thu nhỏ ảnh về đúng kích thước hiển thị trước khi chuyển sang WEBP; ảnh 4000 px hiển thị trong khung 800 px vẫn lãng phí dù đã là WEBP.
• Nếu website còn phục vụ nhiều trình duyệt rất cũ, dùng thẻ <picture> với WEBP làm nguồn chính và JPG làm dự phòng.

Tóm lại

WEBP là lựa chọn tốt cho mọi ảnh hiển thị trên web: nhẹ hơn JPG và PNG rõ rệt (trong thử nghiệm của chúng tôi là 41% so với JPG và hơn 70% so với PNG), hỗ trợ nền trong suốt và ảnh động, và đã được mọi trình duyệt lớn hỗ trợ. Với ảnh cần gửi đi, in ấn hoặc nộp hồ sơ, hãy giữ JPG hoặc PNG để chắc chắn bên nhận mở được.